W uprawie ziemniaka podobnie jak w innych gatunkach roślin występują szkodniki. Zdecydowanie najbardziej charakterystycznym jest stonka ziemniaczana. Warto jednak podkreślić, że nie jest ona jedynym szkodnikiem ziemniaka. Dużą grupę agrofagów obniżających plon i jakość handlową bulw stanowią szkodniki glebowe. W przygotowanym materiale zostaną opisane najważniejsze szkodniki upraw ziemniaka oraz wskazane rozwiązania do ich zwalczania.
Spis treści
Przede wszystkim stonka ziemniaczana
Szkodnik żeruje na części nadziemnej ziemniaka — zwłaszcza na liściach. Zarówno imago (chrząszcz), jak i larwa stanowią zagrożenie dla powodzenia uprawy. Podczas masowego pojawu stonki ziemniaczanej i żerowania larw może dochodzić do tzw. gołożerów, czyli całkowitego zniszczenia blaszki liściowej. W uprawie ziemniaka obecnie odnotowywane są dwa pokolenie szkodnika w ciągu roku. Zabiegi insektycydowe ukierunkowane są głównie na zwalczanie larw, jednak na plantacjach z odmianami wczesnymi eliminowane mogą być także chrząszcze pierwszego pokolenia przed złożeniem jaj.
Czym zwalczać stonkę ziemniaczaną?
Powszechnie w eliminacji stonki ziemniaczanej wykorzystywane są pyretroidy zawierające jedną z substancji czynnych:
- deltametryna
- lambda cyhalotryna (TopGun 050 CS)
- cypermetryna
- tau-fluwalinat
Wykorzystując insektycydy, które zawierają wymienione substancje czynne, należy pamiętać o tym, że są to związki kontaktowe o działaniu powierzchniowym. Zapewniają szybki efekt „strącenia szkodników”, ale ich działanie jest krótkotrwałe. Ich skuteczność spada także, gdy temperatura powietrza przekroczy 20°C. Dlatego też ważną częścią strategi zwalczania stonki ziemniaczanej jest aplikacja substancji czynnych o działaniu systemicznym.
Co systemicznego zastosować na stonkę?
Pierwszym wyborem są środki owadobójcze zawierające substancję czynną acetamipryd (np. Kowboj 200 SL). Substancja działa w szerszym zakresie temperatur oraz ze względu na swój systemiczny charakter dłużej utrzymuje skuteczność działania. Kowboj 200 SL może być stosowany samodzielnie i naprzemiennie z pyretroidami lub łącznie w mieszaninie opryskowej. Szczegółowe parametry tego preparatu oraz możliwość bezpiecznego zamówienia go bezpośrednio do gospodarstwa zapewnia strona: https://osadkowski.pl/produkt/kowboj-200sl-1l–s-139333.
Mszyce w uprawie ziemniaka
Bezpośredni wpływ żerowania mszyc na plon ziemniaka jest minimalny, dlatego też na plantacjach prowadzonych na cele konsumpcyjne nie są one głównym celem zabiegów owadobójczych. Jednak dużo większe znaczenie ma ich szkodliwość pośrednia — mszyce są wektorami wirusów. W związku z tym dużo większą uwagę przykłada się do zwalczania mszyc w uprawie ziemniaka z przeznaczeniem na sadzeniaki.
Szkodniki glebowe
Zwalczanie szkodników glebowych w uprawie ziemniaka jest bardzo trudne ze względu na ograniczoną dostępność środków ochrony roślin. Do szkodników glebowych zalicza się:
- Sprężykowate (Elateridae) – szkodniki należące do tej grupy nazywane są potocznie drutowcami. Żerują na częściach nadziemnych oraz bulwach.
- Rolnice (Agrotis sp.) – gąsienice mogą żerować przez cały okres wegetacji ziemniaka — powodują straty w obsadzie, gdy uszkadzają młode rośliny lub żerują na bulwach.
- Chrabąszczowate i rutelowate (Melolonthinae i Rutelinae) – podobnie jak w przypadku dwóch wcześniejszych grup szkodników straty w uprawie ziemniaka powodują larwy, które mogą niszczyć młode roślin oraz bulwy.
W ograniczaniu szkodników glebowych dużą rolę odgrywają zabiegi niechemiczne — agrotechnika i zachowanie odpowiedniego płodozmianu. Natomiast do zwalczania najgroźniejszego szkodnika uprawy ziemniaka, czyli stonki ziemniaczanej powszechnie wykorzystywane są insektycydy.
Kompleksowa ochrona insektycydowa plantacji ziemniaka
Największym wyzwaniem w zabezpieczeniu tych upraw pozostaje obecność stonki, której żarłoczne stadia rozwojowe potrafią całkowicie ogołocić pędy z tkanki zielonej. Skuteczna eliminacja tego chrząszcza wymaga łączenia preparatów działających wyłącznie powierzchniowo (tracących właściwości podczas upałów) z rozwiązaniami krążącymi w sokach roślinnych, co gwarantuje dłuższą barierę ochronną. Z kolei zwalczanie owadów ssących, pełniących funkcję roznosicieli niebezpiecznych wiroz, ma decydujące znaczenie głównie przy produkcji materiału sadzeniakowego. Równoległym, trudnym do wyeliminowania zagrożeniem są bytujące pod ziemią larwy niszczące bulwy, jednak z uwagi na deficyt odpowiednich środków chemicznych, obrona przed nimi opiera się przede wszystkim na przemyślanym następstwie roślin i prawidłowej obróbce stanowiska.